• Steeds meer jongeren dakloos in Nederland

    Uit cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vandaag heeft gepubliceerd blijkt dat het aantal dakloze jongeren (18-30 jaar) tussen 2009 en 2018 is verdriedubbeld. Het totaal aantal geregistreerde dakloze mensen in 2018 komt volgens het CBS uit op ruim 40.000. In 2015 was dat nog 31.000. De Federatie Opvang ziet het overheidsbeleid op het gebied van volkshuisvesting, sociale zekerheid en hervorming van de zorg als oorzaken van deze aanhoudende toename.

    Volkshuisvesting
    Sinds de economische crisis zijn er veel te weinig woningen gebouwd. Het aantal sociale huurwoningen is per saldo gedaald door sloop en verkoop van woningen. Veel nieuw gebouwde woningen zijn te groot en te duur voor mensen met een lager of zelfs een midden inkomen. Er is sprake van een mismatch tussen de vraag van woningzoekenden (die steeds vaker alleenstaand zijn) en het aanbod dat uit grotere eengezinswoningen bestaat. Nederlandse jongeren betalen een groot deel van hun inkomen aan woonlasten. Nederland scoort daarmee heel slecht in vergelijking met andere Europese landen.

    Sociale zekerheid
    Jongeren in Nederland hebben te maken gekregen met wijzigingen in de sociale zekerheid. Voor jongeren met een beperking is een Wajong uitkering meestal geen optie meer. Een jongere die een instelling voor jeugdzorg of jeugd ggz verlaat en geen ouders heeft om op terug te vallen, heeft geen recht op inkomensondersteuning. De eerste vier weken na een bijstandsaanvraag mag de gemeente zelfs geen geld voor eten of onderdak geven aan een jongere. Veel dakloze jonge mensen kampen met schulden vanwege hun zorgverzekeringspremie en vanwege boetes bij het CJIB voor bijvoorbeeld zwart rijden in het openbaar vervoer. Die schulden zijn vrijwel onoplosbaar in het huidige systeem van schuldhulpverlening.
    Ook zijn sinds 2011 maatregelen genomen om de uitgaven aan bijstand terug te dringen. Het invoeren van de kostendelersnorm is hier een voorbeeld van. Het resultaat van deze maatregel is dat de structurele armoede in Nederland stijgt en mensen elkaar niet willen opvangen als dat ten koste van hun inkomen gaat.

    Hervorming van de zorg
    In 2015 is de jeugdzorg de taak geworden van alle 355 gemeenten. De langdurige zorg in de vorm van beschermd wonen voor mensen met een psychische stoornis of verstandelijke beperking is de taak geworden van 43 centrumgemeenten. Op de jeugdzorg en op begeleiding bij zelfstandig wonen is door het Rijk een stevige korting toegepast voordat dit naar de gemeenten werd overgeheveld. Gemeenten kampen nu met grote tekorten in het sociaal domein. Het lukt hen niet iedereen voldoende zorg op maat te bieden. Het beroep op zorg en ondersteuning is niet afgenomen. In tegendeel, de vraag naar jeugdzorg is gestegen. Veel jonge mensen die kwetsbaar zijn door psychische of verstandelijke beperkingen komen tussen wal en schip terecht. Veel mensen met een psychische stoornis kunnen alleen een woning bij een woningcorporatie huren als er ook woonbegeleiding beschikbaar is. Zowel woningen als begeleiding zijn heel schaars beschikbaar nu.

    Oplossingen?
    Oplossingen zijn er zeker. Die vergen wel dat gemeenten uitzonderingen op regels leren maken om dakloosheid te voorkomen. Het selectief toepassen van de kostendelersnorm is toegestaan door de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Gemeenten kunnen dit veel vaker toepassen dan ze nu doen.
    Het verlengen van jeugdzorg na de 18e verjaardag mag van de Jeugdwet. Daarmee kan begeleid-kamer-wonen voor een 18-jarige uit de jeugdzorg worden ingezet. Het delen van sociale huurwoningen om snel meer mensen te huisvesten is een mogelijkheid die gebruikt is voor het huisvesten van duizenden statushouders in 2016. Waarom zouden duizenden dakloze (jonge) alleenstaande mensen niet in aanmerking komen voor woningdelen? Dit zijn mogelijkheden die nu nog veel te weinig benut worden door gemeenten.
    Een oplossing is ook dat het Rijk gaat investeren in het sociaal domein. Ondanks het overschot van vele miljarden op de Rijksbegroting krijgen gemeenten geen extra ruimte om aan hen overgehevelde taken goed uit te voeren. Jan Laurier, voorzitter van de Federatie Opvang zegt hierover: “Het Rijk heeft aangekondigd miljarden te willen investeren in de toekomst van Nederland. Geen beter moment dan nu om te investeren in de toekomst van tienduizenden dakloze jonge mensen in Nederland”.

Inlog voor leden close
De website van de Federatie Opvang is voor iedereen toegankelijk. Echter, alleen medewerkers van bij de Federatie Opvang aangesloten lidinstellingen hebben toegang tot:
- De besloten items van deze website;
- De ledennieuwsbrieven

Heeft u nog geen account, maar wilt u als lid graag toegang tot dit besloten gedeelte, dan kunt u hier een account aanvragen.

Hieronder kunt u met uw (werk) e-mailadres en bij registratie opgegeven wachtwoord inloggen voor toegang tot de niet-publieke onderdelen van deze website. En vraag hier een nieuw wachtwoord aan.