• Op zoek naar passende zorg of tussen wal en schip?

    In het onderzoek 'Op zoek naar passende zorg' heeft Zorginstituut Nederland in beeld willen brengen welke problemen mensen met langdurige ggz-problematiek in het gewijzigde zorgstelsel ondervinden om passende zorg te krijgen en wat de omvang is van het aantal mensen dat dergelijke problemen ervaart. Onderzoeksbureaus Argo en Pro-Facto identificeerden vijf groepen mensen met langdurige ggz problematiek, die tussen wal en schip vallen.

    Ingrijpende wijzigingen zorgstelsel
    Het stelsel voor bekostiging van de gezondheidszorg is de afgelopen jaren ingrijpend hervormd. In 2006 werd de Zvw ingevoerd, gevolgd door de invoering van de eerste Wmo in 2007. In 2015 volgden verdere stelselwijzigingen met de invoering van de nieuwe Wmo en de Jeugdwet; beide uit te voeren door de Nederlandse gemeenten. Ook werd in dat jaar de Wlz ingevoerd en de AWBZ ingetrokken nadat uit deze laatste in de voorafgaande jaren al diverse onderdelen waren overgeheveld naar de Zvw en de Wmo 2015. De afbakening tussen deze wetten is in de praktijk niet altijd makkelijk te bepalen, waardoor sommige mensen tussen wal en schip vallen.

    Vijf groepen mensen met langdurige ggz problematiek
    In het onderzoek worden vijf groepen mensen met langdurige ggz problematiek genoemd die geen passende zorg ontvangen. Dit zijn:
    1. Mensen met GGZ-problematiek en andere problematiek (‘gecombineerde problematiek’)
    2. Mensen die een wisselende intensiteit van ggz-problematiek ervaren waarbij de behoefte aan 24-uurszorg wisselt;
    3. Jongvolwassenen met ggz-problematiek (18-/18+);
    4. Mensen die zorg mijden en dak- en thuisloze mensen;
    5. Mensen met een niet aangeboren hersenletsel, waaronder Korsakov.

    Problemen met toeleiding tot zorg
    Veel mensen die zorg nodig hebben kunnen niet wijs worden uit de veelheid aan loketten, dit levert onduidelijkheid op voor cliënten. Ook lijkt sprake te zijn van zorgverleners en indicatiestellers die verschillende interpretaties hanteren van de grenzen van wetgeving. Soms worden problemen ook veroorzaakt bij de toeleiding doordat de indicatiesteller niet altijd over actuele en integrale diagnostische informatie bij de aanvraag beschikt.

    Problemen met passende zorg
    Cliënten hebben te maken met kortdurende indicaties. Die leiden tot onzekerheid en daardoor stress over de mogelijkheid van verlenging. Ook bieden zorgverzekeraars en gemeenten onvoldoende zorg aan, die alle problematiek tegelijk aanpakt. Soms is wel een passende plek beschikbaar, maar kan daarvoor, vanwege het stelsel van Zvw, Wlz en Wmo, geen passende vergoeding worden geboden. Cliënten krijgen niet altijd de benodigde ambulante zorg omdat die onvoldoende wordt aangeboden. Daarnaast spelen zorgverleners niet flexibel in op de behoefte aan zorg (op- en afschalen).

    Problemen met zorginkoop
    In de praktijk blijken cliënten met complexe problemen weinig keuzevrijheid te hebben bij de keuze van zorgaanbieder. De onderzoekers stellen ook vast dat gemeenten geen financiële prikkel hebben om preventieve zorg in te kopen; zorgverzekeraars betalen eventuele crisisopvang, zo stellen de onderzoekers.

    Problemen met samenwerking
    Hoe complexer de problemen, des te meer tijd kost het vinden van een passende plek. Het kost zorgverleners veel tijd om de juiste plek te vinden voor een cliënt met gestapelde problematiek (maatwerk). Vanwege de complexe problemen is de cliënt niet in staat verantwoordelijkheid te nemen voor het zorgproces. Geen enkele andere partij neemt die verantwoordelijkheid over.
    Ook komt de samenwerking tussen gemeenten, zorgaanbieders en zorgverzekeraars nog onvoldoende van de grond.

    Het bleek voor de onderzoekers niet mogelijk om een goed beeld te krijgen van het aantal mensen dat moeite heeft om passende zorg te krijgen. De geraadpleegde data laten getallen zien die variëren van enige duizenden tot vele tienduizenden. De cijfers op zichzelf doen echter wel vermoeden dat het aantal personen met psychische problematiek die tussen ‘wal en schip’ vallen als een omvangrijk probleem te classificeren is.
    Om een indruk te geven van de complexiteit van de problemen zijn in het rapport vijf case-studies beschreven die exemplarisch zijn voor de boven genoemde vijf groepen mensen.

Inlog voor leden close
De website van de Federatie Opvang is voor iedereen toegankelijk. Echter, alleen medewerkers van bij de Federatie Opvang aangesloten lidinstellingen hebben toegang tot:
- De besloten items van deze website;
- De ledennieuwsbrieven

Heeft u nog geen account, maar wilt u als lid graag toegang tot dit besloten gedeelte, dan kunt u hier een account aanvragen.

Hieronder kunt u met uw (werk) e-mailadres en bij registratie opgegeven wachtwoord inloggen voor toegang tot de niet-publieke onderdelen van deze website. En vraag hier een nieuw wachtwoord aan.