• Meer aandacht nodig voor veiligheid in opvang en begeleid wonen

    Onderzoek naar de incidentenregistratie bij 19 organisaties die lid zijn van de Federatie Opvang en de RIBW Alliantie heeft laten zien dat er een sterke toename is van het aantal geregistreerde incidenten. De grootste stijging heeft plaats gevonden binnen de maatschappelijke opvang en de ambulante ondersteuning, waar het aantal gemelde incidenten verdubbelde tussen 2012 en 2016.

    Onderzoeksopdracht
    De RIBW Alliantie en Federatie Opvang ontvingen geruime tijd signalen van hun leden dat het aantal incidenten met cliënten toeneemt en dat de incidenten heftiger zijn dan in het verleden. De RIBW Alliantie en Federatie Opvang wilden deze indruk graag objectiveren en duiden. Voor het onderzoek formuleerden zij twee vragen:
    1. Blijkt uit de incidenten-registratie een toename in aantal en ernst?
    2. Hoe beleven medewerkers de ontwikkelingen met betrekking tot incidenten?

    Opzet onderzoek
    Een vragenlijst met belevingsvragen is afgenomen onder medewerkers van organisaties voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang en een analyse van de registratie van incidenten van 2012 t/m 2015 is uitgevoerd. In totaal hebben 19 organisaties meegewerkt aan het onderzoek. Van deze organisaties hebben 241 medewerkers geparticipeerd in het belevingsonderzoek, zij worden in dit rapport aangeduid als ‘de respondenten’. Tevens zijn 47 medewerkers van organisaties voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang aanwezig geweest bij een bijeenkomst waarin ze gezamenlijk mogelijke oplossingen formuleerden om de aantallen en ernst van incidenten te beperken.

    Uitkomsten onderzoek
    Het totaal aantal gemelde incidenten is tussen 2012 en 2015 met 23% gestegen, van 6021 in 2012 naar 7412 in 2015. Ook de beleving van de medewerkers sluit hierop aan; in de beleving van 60% van de respondenten is er sprake van een verhoging, of een sterke verhoging van het aantal incidenten. Wanneer een uitsplitsing tussen de verschillende doelgroepen wordt gemaakt valt op dat het aantal gemelde incidenten binnen beschermd wonen de afgelopen jaren min of meer constant is gebleven, terwijl het aantal gemelde incidenten voor de maatschappelijke opvang en in de ambulante ondersteuning verdubbeld is. De meest opvallende categorie is ‘agressie en grensoverschrijdend gedrag’ incidenten. De opvallendste oorzaak is drugs- en alcohol gerelateerde incidenten.

    Er is een lichte stijging van de ernst van incidenten waarneembaar. Op basis van de registratie van een aantal van de deelnemende organisaties is een lichte afname van risicoscore “zeer laag” en een lichte toename van risicoscores “laag” en “zeer hoog” te zien. Hoewel uit de registratie van de incidenten een weinig sterk beeld naar voren komt dat de ernst van de incidenten is toegenomen, is de ernst in de beleving van de respondenten overwegend verhoogd. In de beleving van 56% van de respondenten is de ernst van incidenten verhoogd of sterk verhoogd. Hierbij zijn de meest opvallende toegenomen oorzaken psychische decompensatie en drugs- en alcohol.

    Verbetermogelijkheden
    In een bijeenkomst met medewerkers van de organisaties die aan het onderzoek deelnamen, alsmede met vertegenwoordigers van branches en cliënten vertegenwoordigers, is gezamenlijk nagegaan waar mogelijkheden liggen om de veiligheid voor cliënten en medewerkers te verbeteren. Belangrijke aspecten die men daar noemde zijn kennis en kunde, samenwerking, ervaringsdeskundigheid/cliëntinspraak, fysieke en preventieve maatregelen en verhogen van de veiligheidscultuur. Op deze onderwerpen zijn tijdens de bijeenkomst op zowel strategisch/tactisch niveau als op operationeel niveau oplossingen aangedragen om het aantal en de ernst van de incidenten te beperken. Voor de maatschappelijke opvang lopen de adviezen uiteen van het afschaffen van slaapzalen in de nachtopvang en meer individueel gerichte opvang tot het meer scholen van medewerkers op het gebied van gezondheidsstoornissen en het verbeteren van de rechtspositie en bejegening van cliënten. In de ambulante begeleiding is gevraagd om strakke samenwerkingsafspraken tussen de begeleidende organisatie, de ggz en de politie. Het werken met risico-inventarisaties bij huisbezoek en zo nodig met duo-partners op bezoek gaan of het bezoek voorbereiden, zijn voorbeelden van verbeteringen die medewerkers hebben aangedragen in het onderzoek.

    Kwaliteitseisen maatschappelijke opvang en beschermd wonen

    De VNG heeft eind 2016 kwaliteitseisen vastgesteld voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Dit kwaliteitskader bevat een aantal eisen op het gebied van veiligheid. Gemeenten kunnen deze eisen opnemen bij hun inkoop of subsidie kader en de tarieven daarop inrichten. Een voorbeeld uit het kwaliteitskader zijn voorbeeld deze eisen voor de nachtopvang en crisisopvang:

    Bij aanmelding van een cliënt/cliëntsysteem voert de professional van de organisatie de volgende activiteiten uit:
    • inventarisatie hulpvraag en begeleidbaarheid
    • inventarisatie verblijfsstatus
    • inventarisatie medische toestand (ziekte, zwangerschap, medicatie)
    • inventarisatie veiligheidssituatie / risico-inventarisatie
    • toetsen urgentie onderdak
    • toetsen of de persoon behoort tot de doelgroep
    • toetsen van de meest geschikte hulpverlening en haalbaarheid, waarbij ook de mogelijkheden van het netwerk van de cliënt worden meegenomen.
    Deze activiteiten en/of gemaakte afspraken zijn beschreven en/of gemotiveerd in het cliëntplan.
    NB. Het inventariseren van de hulpvraag behoort niet altijd tot de activiteiten van de intake, omdat de gemeenten in sommige gevallen de inventarisatie uitvoert. In dat geval moet de gemeente kunnen aantonen dat de risico’s voor de veiligheid goed in beeld zijn gebracht.

Inlog voor leden close
De website van de Federatie Opvang is voor iedereen toegankelijk. Echter, alleen medewerkers van bij de Federatie Opvang aangesloten lidinstellingen hebben toegang tot:
- De besloten items van deze website;
- De ledennieuwsbrieven

Heeft u nog geen account, maar wilt u als lid graag toegang tot dit besloten gedeelte, dan kunt u hier een account aanvragen.

Hieronder kunt u met uw (werk) e-mailadres en bij registratie opgegeven wachtwoord inloggen voor toegang tot de niet-publieke onderdelen van deze website. En vraag hier een nieuw wachtwoord aan.