• Housing First in Nederland

    Op 15 november en 8 december 2016 organiseerde Impuls, Onderzoekscentrum maatschappelijke zorg, twee mini-symposia over Housing First. Impuls organiseerde de symposia samen met de Academische Werkplaats Opvang & Herstel. In dit verslag vindt u informatie over de toepassing van Housing First wereldwijd en in Nederland, het stimuleringsprogramma in Nederland, voorbeelden uit drie regio’s en enkele tips voor wie wil starten met Housing First.

    Wereldwijde toepassing

    Het principe van Housing First wordt inmiddels wereldwijd toegepast, maar komt oorspronkelijk uit de Verenigde Staten (New York). De oorspronkelijke doelgroep bestond uit chronisch dakloze mensen met psychische en verslavingsproblemen. Deze cliënten werden meteen aan het begin van het begeleidingstraject in een regulier huis geplaatst en niet pas aan het eind. Dit is nog steeds het basisprincipe van Housing first.

    Housing First in Nederland

    Op dit moment zijn er ongeveer 20 Housing First praktijken in Nederland. Onder de diverse aanbieders zijn instellingen voor maatschappelijke opvang (MO) en beschermd wonen (BW). Ook in Nederland bestaat de doelgroep uit dakloze mensen met multiproblematiek. We zien de laatste jaren een grote groei.

    Housing First in de praktijk

    Cliënten die voor Housing First in aanmerking komen, worden vrijwel zonder eisen vooraf in een woning geplaatst. Cliënten moeten huur betalen en instemmen met een wekelijks bezoek van een begeleider. De begeleider kijkt samen met de cliënt welke ondersteuning nodig is. De cliënten krijgen ondersteuning bij hun herstelproces en bij hun integratie in de maatschappij. Naarmate het herstel vordert bouwt de aanbieder de ondersteuning af. De cliënt kan in zijn huis blijven wonen als de ondersteuning is gestopt.

    Het Stimuleringsprogramma Housing First

    Deze symposia maken deel uit van het Stimuleringsprogramma Housing First. Het Ministerie van VWS is de opdrachtgever van dit stimuleringsprogramma. Doelstellingen van dit programma zijn:
    - Verspreiding van informatie over en borging en aanscherping van Housing First. Denk daarbij aan informatiebladen en nieuwsbrieven en een handreiking voor woningbouwcorporaties.
    - Evaluatie van werkzaamheid & kosten en baten van Housing First. De evaluatie richt zich op praktijken die minstens drie jaar in uitvoering zijn. De methodiek is bewezen effectief. Zo’n 80% van de cliënten blijft stabiel gehuisvest. De ervaring leert, dat het minder goed gaat als meerdere cliënten samen in een huis wonen. De meer sociale integratie lukt ook minder goed. Het is erg lastig om structureel aan (vrijwilligers)werk of dagbesteding te komen.

    Vragen bij Housing First

    De aanwezigen hadden vragen over de principes van Housing First. Mogelijk herkent u deze vragen:
    Zijn er niet meer eisen vooraf nodig, bijvoorbeeld om overlast te voorkomen?
    - Hoe regel je de financiering van het huis en de zorg?
    - Hoe kom je aan geschikte huizen die goed gespreid zijn over de wijk?
    - Hoe zelfstandig moet de cliënt zijn?
    - Is Housing First ook bedoeld voor economisch daklozen?

    Voorbeelden uit Utrecht, Den Haag en Arnhem

    De antwoorden op dit soort vragen komen voor een belangrijk deel bij de presentatie van enkele praktische voorbeelden uit Utrecht, Den Haag en Arnhem.

    In Utrecht is men klein begonnen. De kleine schaal maakt een project kwetsbaar. Je hebt een stabiel team en stabiele relaties met andere aanbieders nodig. Er zijn nu ongeveer 60 cliënten. De begeleiders werken met de methodiek Krachtwerk. “Het aanbod moet aansluiten bij wat de mensen graag willen. Dan willen ze er ook iets voor doen of laten.” In Utrecht is onderzoek gedaan naar de relatie met de buren. De overlast viel erg mee.

    In Den Haag is men begonnen voor mensen die ‘groepsongeschikt’ zijn. Ook hier leert de ervaring, dat de dagbesteding, de participatie en de opbouw van een sociaal netwerk achter blijven. Ervaringsdeskundigen kunnen daarbij helpen. Alle cliënten van Housing First krijgen vanaf het begin elke week iets te doen. Dat kan b.v. sport zijn of een cursus computervaardigheden. Alle cliënten maken een plan voor de toekomst. Activiteiten bij reguliere werkgevers kunnen deel uitmaken van zo’n plan. Probleem daarbij is wel, dat veel cliënten van Housing First een strafblad hebben en daarom geen verklaring omtrent gedrag (VOG) kunnen krijgen. De meeste deelnemers aan Housing First hebben grote financiële problemen en het is een hele klus om de financiën weer op de rit te krijgen.
    De grootste puzzel is het verkrijgen van voldoende geschikte en betaalbare huizen.

    In Arnhem en de Veluwe Vallei zijn 25 woningen voor Housing First en dit aantal gaat groeien naar 30. Samenwerking tussen RIBW, gemeente en corporaties is nodig om Housing First mogelijk te maken. Een kostenvergelijking leert, dat de kosten van Housing First gunstig zijn ten opzichte van reguliere maatschappelijke opvang. De cliënt en de zorgaanbieder tekenen een zorg-wooncontract. De aanbieder huurt eerst zelf en in principe wordt het contract na twee jaar omgeklapt. De cliënt huurt dan direct van de woningbouwcorporatie. De woningbouwcorporaties stellen vrij strakke eisen die in strijd kunnen zijn met de principes van Housing First. Het wijkteam kan op termijn reguliere begeleiding geven. Probleem is wel, dat de wijkteams nog beschikken over te weinig kennis van zaken. Ook in deze regio vormt de dagbesteding een groot probleem. De dagbesteding verdient meer aandacht.

    Oplossing voor alle daklozen?

    Is Housing First een passende oplossing voor alle daklozen? Thijs Honig geeft zijn visie op deze vraag. Zijn ervaring leert, dat het niet een oplossing is voor iedereen. Kijk samen met de cliënt naar een passende oplossing. Eigenlijk wil iedereen gewoon een woning hebben en een gewoon burger zijn. Het traject daar naartoe kan verschillend zijn. Iemand die uit detentie komt en veel structuur gewend is kan vaak niet ineens de stap naar Housing First maken.

    Hoe begint u met Housing First?

    Om te slagen moeten goede relaties worden opgebouwd en onderhouden met gemeenten en woningbouwcorporaties. Deel veel informatie en let er op dat u deze partijen voor de lange termijn nodig hebt. De gemeente hebt u bijvoorbeeld nodig voor de indicering en de inrichtingskosten. Voor de woningbouwcorporaties en de buren is het belangrijk dat de cliënt zich houdt aan de regels van het wonen.
    Maak een goede kostenbegroting. Wat kost het als wekelijks iemand over de vloer komt voor zeker in het begin vrij intensieve begeleiding? Housing First is goedkoper dan reguliere maatschappelijke opvang, maar duurder dan reguliere woonbegeleiding. De subsidiering verschilt per gemeente.

    Hoe regel ik de uitstroom?

    Ten slotte is de uitstroom erg belangrijk. We bedoelen daarmee, dat de intensieve begeleiding vanuit Housing First stopt en reguliere ondersteuning kan worden opgepakt. Een zorgvuldige overdracht naar bijvoorbeeld het wijkteam is erg belangrijk. De cliënt heeft veel van zijn doelstellingen bereikt, maar wil wel graag ergens aan kunnen kloppen als het toch weer even mis gaat.

    Meer informatie

    Meer informatie over Housing First kunt u vinden op de website van Impuls. of opvragen bij Nicoline Jansen.
    De publicatie: ‘Housing First: Ervaringen en resultaten na vier jaar’ is te vinden op de website van stichting Limor.

Inlog voor leden close
De website van de Federatie Opvang is voor iedereen toegankelijk. Echter, alleen medewerkers van bij de Federatie Opvang aangesloten lidinstellingen hebben toegang tot:
- De besloten items van deze website;
- De ledennieuwsbrieven

Heeft u nog geen account, maar wilt u als lid graag toegang tot dit besloten gedeelte, dan kunt u hier een account aanvragen.

Hieronder kunt u met uw (werk) e-mailadres en bij registratie opgegeven wachtwoord inloggen voor toegang tot de niet-publieke onderdelen van deze website. En vraag hier een nieuw wachtwoord aan.