• Gedwongen opname ggz-instelling en bijstandsuitkering

    Als iemand gedwongen wordt opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis (Wet Bopz) heeft die persoon geen recht op algemene bijstand. Als een persoon kosten heeft die doorlopen, zoals huur en energielasten, kan de gemeente die uit de bijzondere bijstand (Participatiewet) vergoeden. De invoering van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz), die de BOPZ vervangt, maakt nieuwe afspraken tussen gemeenten en aanbieders ggz hierover noodzakelijk.

    Huidige situatie onder Wet BOPZ
    Wanneer sprake is van een gedwongen opname onder de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz) heeft de belanghebbende geen recht op algemene bijstand. Dit is door de wetgever vastgelegd in artikel 13, lid 1a van de Participatiewet. In 2006 is geconstateerd dat, wanneer iemand gedwongen is opgenomen onder de Wet Bopz en dus geen recht heeft op algemene bijstand, er een hiaat is in de kosten van levensonderhoud. Dit is gerepareerd met de Wet van 6 maart 2008 (Stb, 2008, 87) tot wijziging van de (toenmalige) Wet werk en bijstand (Wwb), met het ‘openstellen van de mogelijkheid van het verlenen van bijzondere bijstand aan bepaalde groepen personen die gedwongen zijn opgenomen of worden verpleegd’. Deze wetswijziging, die zijn huidige neerslag heeft in de Participatiewet, artikel 13, lid 3, betekent dat mensen die gedwongen zijn opgenomen in aanmerking kunnen komen voor bijzondere bijstand.
    De gemeente heeft hier de bevoegdheid en verantwoordelijkheid om maatwerk te leveren. Eventuele toekenning, duur en hoogte van de uitkering worden afgestemd op de persoonlijke situatie. Gedacht moet dan worden aan bijzondere bijstand voor de eigen bijdragen, de ziektekostenpremie en het doorbetalen van woonlasten, voor zover noodzakelijk. Overleg tussen de ggz-aanbieder en de gemeente is hierbij van groot belang, zowel over de consequenties van het (tijdelijk) stopzetten van de algemene bijstandsuitkering, als over het soepel laten verlopen van de aanvraagprocedure voor bijzondere bijstand.

    Nieuwe situatie na invoering Wvggz
    Op 1 januari 2020 treedt de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) in werking, de opvolger van de Wet Bopz. De Wvggz stelt de behandeling van een cliënt centraal en niet langer zijn gedwongen opname. Die behandeling, ook in gedwongen kader, kan anders dan onder de Wet Bopz ook ambulant plaatsvinden. Een machtiging van de rechter onder de Wvggz hoeft daarmee niet langer te betekenen dat iemand ook gedwongen wordt opgenomen. Vanwege de inwerkingtreding van de Wvggz is in de Participatiewet in Artikel 13, lid 3, de verwijzing naar de Wet Bopz vervangen door de Wvggz. Omdat in de Wvggz niet altijd sprake is van gedwongen opname (verblijf), is overleg tussen de ggz-aanbieder en de gemeente extra van belang. In de Wvggz wordt overigens ook een overlegverplichting opgenomen tussen gemeenten en ggz-aanbieders.  Staatssecretaris van Ark heeft dit bekend gemaakt aan gemeenten via het Gemeentenieuws SZW van november 2018 .

    Gemiste kans
    De Federatie Opvang heeft meerdere keren gepleit bij de Tweede Kamer om het van rechtswege stopzetten van een bijstandsuitkering vanwege een gedwongen opname in de ggz, uit de Participatie wet te schrappen. Daar zijn ook Kamervragen over gesteld. Het schrappen van deze regel zou voorkomen dat mensen opeens zonder middelen komen te zitten voor de algemene kosten van levensonderhoud. Het van rechtswege stoppen van een bijstandsuitkering gebeurt alleen bij detentie en bij gedwongen opname in de ggz. In het laatste geval brengt deze maatregel risico’s mee voor huurachterstand en schulden, zonder dat de persoon zelf enige schuld heeft aan de situatie van verblijf in de ggz. De maatregel veroorzaakt ook veel extra werk voor maatschappelijk werkers, bewindvoerders en gemeenten. Zij moeten bijzondere bijstand gaan aanvragen of regelen voor de cliënt. En na het beëindigen van de gedwongen opname moeten zij opnieuw de cliënt terzijde staan om weer een gewone bijstandsuitkering aan te vragen of toe te kennen. Aanpassing van de Participatiewet en Wvggz op dit punt zou veel onnodige schulden en administratieve procedures voor ggz cliënten kunnen voorkomen.

Inlog voor leden close
De website van de Federatie Opvang is voor iedereen toegankelijk. Echter, alleen medewerkers van bij de Federatie Opvang aangesloten lidinstellingen hebben toegang tot:
- De besloten items van deze website;
- De ledennieuwsbrieven

Heeft u nog geen account, maar wilt u als lid graag toegang tot dit besloten gedeelte, dan kunt u hier een account aanvragen.

Hieronder kunt u met uw (werk) e-mailadres en bij registratie opgegeven wachtwoord inloggen voor toegang tot de niet-publieke onderdelen van deze website. En vraag hier een nieuw wachtwoord aan.